Dlaczego wiek przedszkolny stanowi ważny etap rozwoju psychoruchowego dziecka? Co trzeba wiedzieć o prawidłowej postawie przedszkolaka i jakie są w tym okresie najczęstsze wady postawy? Czy krzywe nogi u dziecka w tym wieku są powodem do niepokoju? Kiedy wskazane są ćwiczenia korekcyjne dla dzieci w wieku przedszkolnym? Jeśli chcesz wiedzieć, jak uchronić swoją kilkuletnią pociechę przed wadami postawy  i na co zwrócić uwagę, aby w porę skonsultować się ze specjalistą, przeczytaj wskazówki pracującego z dziećmi na co dzień fizjoterapeuty.

Przedszkole, ma ogromny udział, w kształtowaniu nowych umiejętności dziecka, zarówno w zakresie rozwoju psychospołecznego, jak również motorycznego. To właśnie w tym czasie maluchy nabywają nowe nawyki, uczą się, jak funkcjonuje ich ciało, eksperymentują z ruchem, wzmacniają siłę mięśni.

Rozwój dziecka w wieku przedszkolnym

Pomimo, że – w porównaniu do okresu niemowlęcego – wiek przedszkolny charakteryzuje się już nieco wolniejszym tempem oraz dynamiką rozwoju, nie ulega wątpliwości, że jest to szczególny czas dla kształtowania układu mięśniowego i szkieletowego. Dlatego też niezwykle istotną rolę w prawidłowym rozwoju naszych pociech odgrywa aktywność fizyczna, jest bowiem działaniem profilaktycznym.

Czy istnieje idealna postawa ciała?

Postawa ciała w wieku przedszkolnym charakteryzuje się następującymi cechami: wypięty do przodu brzuch, zwiększona lordoza lędźwiowa, koślawość kolan, stopy płaskie. Nie zawsze zatem, krzywe nogi u dziecka w wieku przedszkolnym, będą nieprawidłowością jednak, by ocenić, czy ukształtowanie nóżek jest fizjologiczne dla wieku, warto udać się do specjalisty.

Wady postawy u przedszkolaka:

co powinien wiedzieć rodzic?

Plecy okrągłe, plecy wklęsłe, plecy płaskie, boczne skrzywienia kręgosłupa, koślawość kolan, szpotawość stóp, płaskostopie – to tylko niektóre z występujących w wieku przedszkolnym wad postawy. Istotne jest, aby rodzic uważnie obserwował swojego malucha (dobrze jest, przynajmniej raz na 2 miesiące, przyjrzeć się postawie ciała dziecka rozebranego do bielizny – wówczas widać nieprawidłowości w postaci asymetrycznego ustawienia itp).

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Warto, w ramach profilaktyki, dokonywać „bilansu” postawy ciała u lekarza ortopedy przynajmniej raz w roku. Odpowiednio wcześnie wdrożone i indywidualnie dobrane dla dzieci w wieku przedszkolnym ćwiczenia korekcyjne pomogą szybko wyeliminować zaistniały problem.

 

Rodzice dość często zauważają krzywe nogi u dziecka w wieku przedszkolnym, ale obserwując swoją pociechę, trzeba zwracać uwagę na całą jego postawę i wykonywane ruchy. Co w praktyce należy traktować jako sygnał, że dziecko wymaga konsultacji  z fizjoterapeutą?

• Asymetrycznie ustawione barki i łopatki, głowa;
• Zwiększony kąt talii po jednej ze stron;
• Odstające żebra po jednej ze stron;
• Widoczne „zgrubienie” po prawej lub lewej stronie kręgosłupa (zaobserwowane, gdy dziecko stoi tyłem do nas i wykona skłon do przodu);
• Kolana/kostki dziecka ustawione w różny sposób (asymetria);
• Niedbała, zwieszona postawa ciała, bardzo częste podpieranie głowy rękami podczas czynności „stolikowych”, stałe siadanie „w literkę W”;
• Dolegliwości bólowe w obrębie pleców/stawów;
• Stawianie stóp (bądź jednej) do środka podczas chodu;
• Stan po urazach/złamaniach kończyn.

Ćwiczenia korekcyjne w wieku przedszkolnym

Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przewidują minimum 60 minut dziennie aktywności fizycznej (umiarkowany wysiłek). Równie istotna jest różnorodność ruchu, unikanie przebywania stale w jednej pozycji, zaspokajanie „głodu ruchowego” dziecka, jak również motywowanie go do podejmowania wspólnej aktywności – dziecko uczy się w tym czasie poprzez naśladownictwo i zabawy/gry ruchowe.

Ćwiczenia korekcyjne w wieku przedszkolnym mogą być wdrażane nie tylko wtedy, gdy wada postawy już występuje, ale również jako forma profilaktyki ich powstawania – pamiętaj, że dobra postawa ciała jest podstawą prawidłowego rozwoju dziecka w przyszłości. Dlatego, zamiast włączać przedszkolakowi kolejną bajkę, spróbuj zaproponować mu jazdę na rowerze (biegowym/czterokołowym) lub hulajnodze, wyjście na basen, czy po prostu wspinaczkę na sprzętach placu zabaw, wyścigi biegowe lub tor przeszkód w czasie spaceru po lesie.

 

Aktywność fizyczna a rozwój psychoruchowy dziecka

Pozytywny wpływ aktywności fizycznej dotyczy wielu aspektów rozwoju psychoruchowego dziecka, wśród których można wymienić:

• Lepsze funkcjonowanie układu kostno-stawowego
• Lepszy rozwój poznawczy, szybsze uczenie się, pamięć
• Zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób przewlekłych
• Normalizacja masy ciała
• Wsparcie prawidłowego funkcjonowania serca, płuc
• Kształtowanie równowagi, koordynacji ruchowej
• Poznawanie własnych możliwości, lepsze radzenie sobie z emocjami.

 

Podsumowując: nie ma wątpliwości, że każdy rodzic, dbający o prawidłowy rozwój swoich kilkuletnich pociech, powinien na co dzień zadbać o ich różnorodną aktywność fizyczną.   Aby przeciwdziałać wadom postawy, warto uważnie obserwować ułożenie ciała i ruchy dziecka, aby w razie potrzeby skonsultować się z ortopedą i fizjoterapeutą. Pomocne zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu, będą odpowiednio dobrane ćwiczenia korekcyjne dla dzieci w wieku przedszkolnym.

 

ZABAWY GIMNASTYCZNE

 

Każdy rodzic wie, że czasem ciężko jest nakłonić małe dziecko do wykonywania i powtarzania nudnych ćwiczeń. Tu z pomocą przychodzą zabawy gimnastyczne, które pomogą  zadbać o prawidłową postawę naszego dziecka, a przy okazji także naszą. Wszystkie wymienione ćwiczenia można swobodnie mieszać i wplatać w inne zabawy lub urozmaicić nimi zwykłe poruszanie się po domu.

 

1. „Kukułka”

Siadamy razem z dzieckiem w siadzie skrzyżnym („po turecku”), z rękami ułożonymi w “skrzydełka” czyli dłońmi uniesionymi na wysokość barków, zgiętymi łokciami i ściągniętymi łopatkami. Pod pupę podkładamy poduszkę lub złożony koc tak, żeby pośladki były na wysokości kolan. Pilnujemy, by plecy były cały czas proste. Na umówiony sygnał, zaczynamy udawać kukułki wychodzące z zegara. Mówiąc „kuku”, wysuwamy głowę do przodu a następnie maksymalnie ją cofamy. Ruch wykonujemy samą głową, tułów powinien zostać nieruchomy. Należy zwrócić uwagę, aby głowa pozostawała dłużej w pozycji cofniętej oraz by przez całe ćwiczenie była ustawiona prosto.

W tym ćwiczeniu wyrabiamy nawyk prawidłowego ustawienia głowy, dbamy o fizjologiczne wygięcie kręgosłupa szyjnego oraz wzmacniamy mięśnie ściągające łopatki.

2. „Skradający się kotek”

Ustawiamy się w pozycji klęku podpartego, ze zgiętymi łokciami. Palce rąk skierowane są do wewnątrz, klatka piersiowa oraz głowa trzymane są nisko nad podłogą. Na umówiony sygnał zaczynamy skradać się jak kotek: najpierw przenosimy ręce, a następnie przyciągamy jedną nogę do przodu a drugą – wyprostowaną zostawiamy z tyłu.

W tym ćwiczeniu głównie odciążamy kręgosłup od osiowego obciążenia, rozciągamy mięśnie biodrowo-lędźwiowe oraz wzmacniamy mięśnie ściągające łopatki.

3. „Raki”

Przyjmujemy pozycję „raka” – ustawiamy się w podporze tyłem, z palcami dłoni skierowanymi w stronę stóp, z ugiętymi nogami oraz z wysoko uniesionymi biodrami (najlepiej na wysokości kolan). W ten sposób poruszamy się zarówno w przód, jak i w tył. Możemy modyfikować tą zabawę organizując wyścig raków lub grając w „rakową piłkę nożną”. Należy zwrócić uwagę, by podczas zabawy biodra dziecka uniesione były na wysokość kolan a barki nie wysuwały się do przodu.

W tym ćwiczeniu odciążamy kręgosłup od osiowego obciążenia, rozciągamy mięśnie piersiowe oraz wzmacniamy mięśnie pośladkowe, mięśnie ściągające łopatki i mięśnie prostownika grzbietu w odcinku piersiowym.

4. „Bociany”

Stajemy razem z dzieckiem w postawie skorygowanej: głowa w przedłużeniu kręgosłupa, barki cofnięte i luźno opuszczone, łopatki lekko ściągnięte, brzuch napięty, nogi rozstawione na szerokość bioder, kolana wyprostowane (przyjmowania takiej pozycji możemy nauczyć dziecko początkowo przy ścianie). Wspinamy się na palce, prostujemy  ramiona i unosimy je w bok ( do wysokości barków). Na sygnał, zaczynamy chodzić jak bociany – wysoko unosząc kolana oraz wykonujemy powolne ruchy ramion w górę i w dół – jak bocian skrzydłami. Pamiętamy przy tym, aby plecy były cały czas wyprostowane, a głowa trzymana wysoko.

W tym ćwiczeniu wyrabiamy przede wszystkim nawyk przyjmowania prawidłowej postawy ciała.

5. „Łapki”

Kładziemy się na brzuchu z buzią zwróconą do siebie, w odległości około 0,5 metra  (jeżeli leżenie w tej pozycji będzie powodowało ból kręgosłupa, to możemy podłożyć  pod miednicę poduszkę, aby zmniejszyć nieco wygięcie w odcinku lędźwiowym). Wyciągamy przed siebie uniesione nad podłogę ramiona, dłonie dziecka zwrócone są do góry a nasze do dołu nad rękami dziecka. Dziecko stara się szybkim ruchem przenieść swoje ręce nad nasze i lekko nas klepnąć w ręce z góry. My w tym czasie próbujemy szybko cofnąć ręce, uniemożliwiając dziecku trafienie.

W tym ćwiczeniu odciążamy kręgosłup   od obciążenia osiowego, wzmacniamy mięśnie karku oraz mięśnie prostownika grzbietu w odcinku piersiowym.

6. „Wrzuć piłkę do bramki”

Do tej zabawy potrzebujemy piłkę. Jedno z nas jest „piłkarzem” a drugie “bramką”. Piłkarz kładzie się na brzuchu, ze złączonymi i wyprostowanymi nogami, głową w stronę drugiej osoby. Bramka ustawia się bokiem do piłkarza w podporze tyłem, z dłońmi skierowanymi palcami w stronę stóp, ściągniętymi łopatkami i biodrami uniesionymi na wysokość kolan. Piłkarz stara się trafić do bramki piłką. Po kilku rzutach zamieniamy się miejscami. Zabawę tę można modyfikować – „bramka” może utrudniać zadanie „piłkarzowi” i przesuwać się w przód lub w tył. Ważne jest, aby podczas tej zabawy pilnować prawidłowego utrzymania pozycji.

W tym ćwiczeniu wzmacniamy mięśnie pośladkowe, mięśnie ściągające pośladki i mięśnie prostownika grzbietu  w odcinku piersiowym oraz odciążamy kręgosłup od osiowego obciążenia.

7. „Wyścig wielbłądów”

Wyznaczamy linię startu i mety. Siadamy na linii startu tyłem do wyznaczonej trasy wyścigu, w pozycji siadu prostego z podparciem rękami z tyłu (ręce zwrócone palcami ku tyłowi, łopatki ściągnięte, plecy proste). Na sygnał startu, przyjmujemy pozycję na czworakach (prostujemy ręce oraz nogi i unosimy biodra w górę ) i w ten sposób biegniemy do mety. Wyścig możemy dowolnie utrudniać, na przykład kładąc na trasie przeszkody do ominięcia lub turlając piłkę.

W tym ćwiczeniu rozciągamy mięśnie prostownika grzbietu w odcinku lędźwiowym, mięśnie czworoboczne lędźwi, a także mięśnie kulszowo-goleniowe.

8. „Dźwig”

Do tej zabawy potrzebne nam będą woreczki z grochem (za woreczki doskonale posłużą skarpetki wypełnione grochem i zawiązane na supełek).

Siadamy z ugiętymi nogami i stopami wspartymi o podłogę. Wyprostowane ręce opieramy  o podłogę za nami (palce rąk zwrócone ku tyłowi), plecy są wyprostowane, a łopatki ściągnięte. Każde z nas ma swój woreczek, położony na podłodze obok stóp. Na hasło „Dźwig pracuje” palcami jednej stopy łapiemy woreczek, podnosimy go do góry i prostujemy nogę. Następnie, odpychając się dłońmi o podłogi, wykonujemy pełny obrót na pośladkach w miejscu i odkładamy woreczek. Na hasło „dźwig odpoczywa” wracamy do pozycji wyjściowej. Po kilku cyklach pracy „dźwigu” (pamiętamy o zmianie nóg oraz o utrzymaniu pozycji), na hasło „dźwig się zepsuł” siadamy w siadzie prostym podpartym. Następnie rozpoczynamy „naprawianie dźwigu”: wykonujemy skłon w przód i dotykamy najpierw jednej, a potem drugiej stopy. Po tej czynności możemy wrócić do pozycji wyjściowej.

W tym ćwiczeniu wzmacniamy mięśnie brzucha i mięśnie wysklepiające stopy oraz rozciągamy mięśnie kulszowo-goleniowe.

9. „Bezradne żuczki”

Przyjmujemy pozycję klęku podpartego. Zaczynamy „marsz żuczków” – chodzimy na czworakach w podobny sposób, jak  w „skradającym się kotku”, z zostawianiem wyprostowanej nogi z tyłu. Na hasło „bezradne żuczki” kładziemy się na plecach i naśladujemy rękami i nogami ruchy żuczka przewróconego na grzbiet. Staramy się nie odrywać barków od podłogi. Następnie na hasło „żuczki odpoczywają”, kładziemy ręce i nogi na podłodze i odpoczywamy.

W tym ćwiczeniu wzmacniamy mięśnie brzucha, rozciągamy mięśnie biodrowo-lędźwiowe oraz odciążamy kręgosłup od obciążenia osiowego.

 

 

Źródła:

Owczarek S, Bondarowicz M, “Zabawy i gry ruchowe w gimnastyce korekcyjnej”, WSiP, Warszawa, 2011

www.epozytywnaopinia.pl